Provincies bewijzen meerwaarde

‘Door de crisis zien we dat het ook anders kan’

Provincies bewijzen meerwaarde

‘Door de crisis zien we dat het ook anders kan’

Tekst Pieter Verbeek Beeld Provincie Gelderland

Met geïnspireerd kunst- en vliegwerk hebben de provincies COVID-19 het hoofd geboden. ‘De coronacrisis boort zo veel innovatie en creativiteit aan.’

Pieter Hilhorst: ‘Met veerkracht en wendbaarheid de overheid aan de gang houden is de beste bijdrage die we kunnen leveren’

‘Ook buiten het kantoor kunnen we ons werk goed doen’

Van economie, financiën en onderwijs tot openbare orde en het sociaal domein. De komst van corona heeft een enorme impact gehad op de gemeenten in ons land. Voor de provincies waren de gevolgen meer indirect, zegt Pieter Hilhorst. Zij kregen vooral te maken met evenementen op het gebied van sport en cultuur die werden afgelast, en met openbaar vervoer dat te maken kreeg met nieuwe maatregelen. ‘In de eerste fase ging om die reden veel energie naar het bijstaan van gemeenten waar dat mogelijk was.’ Hilhorst is algemeen directeur en provinciesecretaris van de provincie Gelderland, voorzitter van de Kring van Provinciesecretarissen en adviseur van het Interprovinciaal Overleg (IPO). Er zijn verschillen in hoe provincies gemeenten hebben ondersteund, zegt hij, omdat niet elke provincie dezelfde relatie met gemeenten heeft. ‘Kijk bijvoorbeeld naar Noord- en Zuid-Holland, die hebben te maken met grote steden binnen hun grenzen. Terwijl Gelderland van oudsher is gericht op de regio, op de Achterhoek of Veluwe. En de situatie in Zeeland is weer anders.’

Juichverhaal De provincies kunnen in deze moeilijke tijd hun meerwaarde bewijzen, zegt Hilhorst. ‘Het is enorm wat er de afgelopen 8 maanden bij de collega's is binnengekomen. Maar je kunt veel meer dan je denkt. Als de druk erop staat, zoals bij deze crisis, komt dat eruit.’ Als voorbeeld noemt hij hoe snel er in zijn eigen provincie Gelderland subsidieregelingen werden opgezet om acute hulp te bieden aan verschillende sectoren. ‘Soms werd een regeling gemaakt op zondag, lag deze dinsdag bij het College, op woensdag bij de Provinciale Staten en werd donderdag de eerste beschikking gemaakt. De snelheid en creativiteit onder onze mensen om dat zo snel voor elkaar te krijgen was indrukwekkend.’ Daaruit zijn lessen te trekken, aldus Hilhorst. ‘Welke? Dat we vastzitten in patronen. Maar dat het ook anders kan. We zien het in bestuurlijke sessies of sessies met burgers, die zonder al te veel problemen digitaal kunnen plaatsvinden. De crisis boort zo veel innovatie en creativiteit aan. Begrijp me goed: het is natuurlijk geen juichverhaal, niemand heeft er voor gekozen. Het is niet het “nieuwe normaal”. Maar met veerkracht en wendbaarheid de overheid aan de gang houden is de beste bijdrage die we kunnen leveren. En dat gebeurt in alle lagen in Nederland.’ Ook de provinciale organisatie in Gelderland liet zien hoe wendbaar ze kan zijn. Toen de ruim 1200 ambtenaren in maart ineens vanaf huis moesten werken, is dat vrij vlekkeloos gegaan, vertelt Hilhorst. ‘Het hielp dat Gelderland al sinds 2017 bezig is om van tijd- en locatiebewust werken de dagelijkse realiteit te maken, en daarvoor flink heeft geïnvesteerd in faciliteiten als de IT-infrastructuur.’

‘Een belangrijke les: we zitten vast in patronen’

Gelderland Live Natuurlijk bleek het moeilijk om routines te doorbreken. Hilhorst: ‘Maar nu leren we dat we ook buiten kantoor ons werk goed kunnen doen. Het is door corona allemaal versneld. Overigens had ik niet verwacht dat we nu 8 maanden later nog steeds thuis zouden werken. Dat we het zo goed konden organiseren maakt het allemaal een stukje draaglijker. Ik realiseer me terdege dat dit niet voor iedere overheid of bedrijf geldt.’ Om in contact met medewerkers te blijven organiseert Gelderland speciale activiteiten. Zo is men gestart met Gelderland Live, een wekelijkse show à la De Wereld Draait Door, gemaakt door en voor collega’s. In het begin keek vrijwel iedereen. Inmiddels is de frequentie wat verlaagd, maar nog steeds zijn de kijkcijfers heel goed. Hilhorst: ‘Via Mentimeter, een tool om real time opinie te peilen, kijken we regelmatig hoe iedereen erbij zit. Verder organiseren de teams zelf online sociale activiteiten, zoals digiborrels. Kerst vieren we dit jaar in een soort Top 2000-vorm. Ik weet dat er in bijna elke organisatie dit soort initiatieven zijn. Je hoeft het gelukkig allemaal niet zelf te verzinnen.’

Herstel Ondertussen werken de provincies hard om hun regionale economieën draaiende te houden. Onderdeel daarvan is het Herstelplan Regionale Economie, waarin ze voorstellen doen om samen met het rijk en partners te investeren in het verdienvermogen van de regio’s en de nationale economie. Ook lessen uit de coronatijd moeten worden meegenomen, stelt Hilhorst. ‘Voor een nieuw kabinet, dat als voornaamste speerpunt herstel zal hebben, is het de kans om als één overheid te werken.’ ◼

Deel dit artikel