Handen en voeten aan betere omgevingskwaliteit

Tekst Bas Nieuwenhuijsen

Beeld Shutterstock

We zijn begonnen aan een grote verbouwing waarmee we ons land duurzaam en veilig maken. ‘Dat is een kans om Nederland als een geweldig land op de kaart te zetten,’ vindt Flip ten Cate, directeur van de Federatie Ruimtelijke Kwaliteit. Hij pleit voor het instellen van zogenoemde meerwaardecommissies in het kader van de Omgevingswet.

Nederland moet mooier en beter worden

‘Hoe complexer de opgave hoe beter het ontwerp wordt’

‘De Nationale Omgevingsvisie, NOVI, is een conservatieve blik in de toekomst,’ zegt Ten Cate. ‘De NOVI vertrekt eigenlijk uit angst en zegt vol optimisme: we lossen het op. Er staat dus in wat we niet willen, maar niet welk land we wel willen. Met de campagne Fiks Nederland willen we benadrukken dat al die veranderingen een kans zijn om Nederland als een geweldig land op de kaart te zetten. Er komen enorme investeringen los. Die kunnen we benutten om Nederland beter en mooier te maken.’


De Federatie Ruimtelijke Kwaliteit is de organisatie van welstands- en monumenten­commissies in Nederland. Ten Cate: ‘Die veranderen in gemeentelijke adviescommissies. Net als de Tweede Kamer willen wij ze verder veranderen in “meerwaardecommissies”, die in een vroeg stadium breed adviseren over de ruimtelijke kwaliteit. Ruimtelijke kwaliteit komt vanuit harten en wordt werkelijkheid in de ontmoeting tussen investeerders, vaklui, omgevingspartners en beslissers. Wetgeving kan zorgen voor die ontmoeting en voor draagvlak en betrokkenheid in de omgeving waar wordt gebouwd. Het gaat daarbij niet alleen om gebouwen die er komen, maar bijvoorbeeld ook om veranderingen in het landschap. Participatie is noodzakelijk, maar is in de Omgevingswet slecht geregeld. De vergunningvrager moet zelf overleggen met de omgeving en aangeven of dat overleg heeft plaatsgevonden. Dat is een uitnodiging tot intimidatie of omkoping! Een verplicht advies van een meerwaardecommissie kan dat verhelpen.’


Complex

We staan voor een grote en heel complexe opgave. Er is een enorme elektriciteits­productie nodig, nieuwe woningen, we moeten de mobiliteit regelen en klimaatadaptatie is nodig. Bouwen is de kern, maar de complexiteit hiervan moet niet worden onderschat. Bouwen heeft invloed op alle andere aspecten. Mobiliteit bijvoorbeeld: als je een flatgebouw neerzet waar 2000 mensen in wonen, en 10 procent van hen bestelt op dezelfde avond een pizza, hoe gaan die bezorgers er dan komen? Maar aan de andere kant: hoe complexer de opgave is, hoe beter het ontwerp wordt, want het dwingt tot creativiteit.’


Ten Cate is optimistisch gestemd. ‘Op diverse terreinen hebben we de wind mee. Veel mensen zijn ervan overtuigd dat ontwerpers nodig zijn om dingen mooier te maken, zodat er draagvlak voor ontstaat. Nu moeten we ervoor zorgen dat dit ook buiten onze eigen kring weerklank vindt. Daartoe willen we op 5 maart volgend jaar een nationaal debat over bouwcultuur organiseren. Centraal staat de Verklaring van Davos, waarin ook de Nederlandse regering heeft onderschreven dat elke investering in de fysieke leefomgeving moet leiden tot een verbetering van de bouwcultuur: een betere omgevingskwaliteit, met respect voor de bestaande context en met ontplooiingskansen voor de bevolking. Dat willen we handen en voeten geven.’ ◼

Deel dit artikel