Mark Frequin, bestuurder LCH:

‘Over mensen die het verschil maken’

‘De crisis werd door alle betrokkenen gevoeld’

Donderdagavond 19 maart belt Erik Gerritsen, secretaris-generaal van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), mij op. Hij vraagt of ik kan helpen een inkoopcombinatie op te zetten samen met de zorgsector en marktpartijen. Ik ben wat verrast door zijn vraag, want ik ben geen expert op het gebied van inkoop. Maar op zijn Eriks zegt hij: ‘Jij bent als buitengewoon adviseur bij de Algemene Bestuursdienst nu bezig met het leiderschap van de overheid, kom het maar laten zien in plaats van er boeken over te schrijven’. Ik mompel nog dat ik er geen boek over schrijf maar bezig ben met een programma voor de overheid om meer leiderschap te tonen, maar daar is hij niet in geïnteresseerd. Op vrijdagmiddag zit ik met betrokkenen uit de zorg, de markt en de overheid bij VWS aan tafel. Daar besluiten wij deze inkoopcombinatie vorm te geven, om meer en sneller hulpmiddelen voor de zorg bij de zorgverleners te krijgen. En die zaterdag zijn al bijna 100 mensen aan de slag in het nieuwe hoofdkwartier in Leusden. Brancheorganisatie FHI heeft het eigen pand, dat door corona toch bijna niet gebruikt wordt, beschikbaar gesteld aan het Landelijk Consortium Hulpmiddelen.

Eendrachtigheid Een groep mensen ging aan de slag onder leiding van Rob van der Kolk (directeur Amsterdam UMC Hartcentrum). De vraag naar beschermingsmiddelen, zoals mondmaskers, was enorm groot. En het lukte niemand in zijn eentje om aan deze vraag te voldoen. Grote ziekenhuizen noch leveranciers en producenten kregen het voor elkaar. VWS was ook al gaan inkopen, maar dat bleek lastig. Vandaar dat de krachten gebundeld moesten worden. Dat was de conclusie van een paar sleutelpersonen, zoals Frida van den Maagdenberg (lid van de raad van bestuur van het Amsterdam UMC) en Marcel van Raaij (directeur Geneesmiddelen en Medische Technologie bij VWS) op woensdag 18 maart. Een coalitie werd snel gevormd en in grote eensgezindheid werd samen een goed en vlot begin gemaakt met het inkopen van veel hulpmiddelen. Concurrenten schoven samen aan tafel en gingen aan de slag. Het belang van snel heel veel hulpmiddelen naar de zorg krijgen zorgde voor veel eendrachtigheid. Concurrenten schoven hun eigen belangen opzij en mensen die elkaar nog nooit hadden ontmoet gingen gedreven samen aan de slag.

Tempo Het motto was “ga de brug maar bouwen terwijl je eroverheen loopt”. Vanuit het ministerie kreeg ik alle steun om het consortium met de andere betrokkenen op te zetten. En in mijn mandaat zat veel ruimte om snel belangrijke beslissingen te nemen. Mij werd meegegeven: liever achteraf excuses dan vooraf toestemming vragen. Want wij hadden haast. De berichten uit de zorginstellingen, dat zij onvoldoende beschermingsmiddelen hadden, zorgden voor veel druk. De crisis werd door alle betrokkenen gevoeld en zorgde voor veel tempo in beslissingen. Al na een paar dagen kon het LCH de eerste partij mondmaskers bij een ziekenhuis in Brabant aanleveren. Maar duidelijk was dat we nog heel veel meer hulpmiddelen moesten leveren. De aantallen die we in onze eerste prognoses berekenden logen er niet om. Het zou gaan om honderden miljoenen maskers, handschoenen en isolatiejassen. En die waren in de buurt niet te krijgen. Landen in de Europese Unie, waar soms nog geproduceerd werd, gingen op slot en in Nederland was geen productie van hulpmiddelen.

Luchtbrug Dit betekende dat de hulpmiddelen uit Azië moesten worden gehaald en met name uit China. Want andere landen in Azië, die wilden leveren, moesten eerst grondstoffen uit China halen. Maar je haalt niet zomaar heel veel mondmaskers uit China. Normaal gesproken vergt dat de nodige tijd, maar nu moest het op stel en sprong. Dus moesten we gelijk afspraken maken met fabrieken in China, een financiële keten (van inkoop tot verkoop) opzetten en een luchtbrug organiseren. Voor het snel sluiten van deals konden wij terugvallen op kennis bij leden van de brancheorganisatie. Medewerkers, die tot die dag voor een specifieke leverancier of zorginstelling werkten, combineerden hun kennis en ervaring en maakten het mogelijk binnen enkele dagen de eerste deal te sluiten. Het opzetten van een nieuwe financiële keten zou te veel tijd vergen. Vandaar dat gebruik werd gemaakt van de financiële lijn die Mediq beschikbaar stelde, waardoor transacties gelijk konden worden afgerond. Want zorginstellingen maakten duidelijk dat het water aan hun lippen stond. Vanaf dag 1 zaten ook medewerkers van KLM en het SkyTeam (alliantie van samenwerkende luchtvaartmaatschappijen, red.) in het LCH. Onder bezielende leiding van Ton van Gessel en met steun van KLM lukte het om het eerste vliegtuig heel vlot de lucht in te krijgen. Dat de piloten eerst twee weken in quarantaine moesten was een domper. Maar slim werd geregeld dat met dubbele bemanning werd gestart en in Korea gewisseld van piloten, zodat de piloten niet van boord hoefden en dus formeel niet in China zouden zijn. De start was lastig, maar uiteindelijk is er een luchtbrug van 280 vliegtuigen gevormd om honderden miljoenen hulpmiddelen naar Nederland te krijgen. In de laatste fase zijn we, vanwege de grote volumes, overgeschakeld naar zeeschepen en treinen. Maar dat konden we pas doen, toen er voldoende middelen in Nederland waren.

Van links naar rechts: Mark Frequin, Martin van Rijn, Rob van der Kolk en Alex van der Putten in het distributiecentrum van het LCH

Hobbels Het Landelijk Consortium Hulpmiddelen heeft geen rechtspersoonlijkheid gekregen. Het is een samenwerking gebleven van mensen uit de zorg, de markt en de overheid. Mensen die gedreven werden door de urgentie van de vraag naar beschermingsmiddelen in de zorg. Een unieke samenwerking van mensen uit het private en publieke deel van Nederland. Een samenwerking waarbij het niet ging om eigen maar om gedeeld belang. Natuurlijk zijn er onderweg flinke hobbels geweest: issues met kwaliteit, boze aanbieders, omdat het LCH hun aanbieding niet geschikt achtte, verdriet omdat het zorginstellingen niet snel genoeg ging, frauduleuze handelaren, btw-kwesties, vliegtuigen die aan de grond moesten blijven omdat diplomatieke kwesties speelden, partijen hulpmiddelen die op vliegvelden in China werden “gekaapt”, prijzen die omhoogvlogen, beschikbaarheid van grote opslagcapaciteit, veiligheidsrisico’s, publiciteitsgedoe... Maar al die hobbels zijn genomen dankzij de eendrachtig­heid van de betrokken mensen in het LCH.

Hommage Deze special van Publiek Denken over het LCH is een hommage aan de mensen die het LCH hebben gemaakt, die het LCH hebben vormgegeven. Dit nummer gaat over mensen die het verschil maakten. Helaas kan niet iedere betrokkene bij het LCH hun verhaal delen. Maar gelukkig kunnen veel mensen aan het woord komen en in beeld worden gebracht. Ik heb het een eer en een voorrecht gevonden om met al die gedreven mensen te mogen samenwerken. Ik wil alle mensen die hebben meegewerkt danken voor hun steun en vertrouwen. Met dit blad wil ik al die mensen eren. Hulde voor alle betrokkenen. En met dit blad wil ik aan anderen laten zien wat je door goede samenwerking voor elkaar kunt krijgen. Met circa 2 miljard beschermingsmiddelen zijn we beter voorbereid!

Mark Frequin Projectdirecteur-generaal LCH bij VWS

Beeld Bureau Algemene Bestuursdienst

Deel dit artikel