Greep op financiën in oververhitte markt

Van links naar rechts: Pieter van Marken, Rogier Stap en Marc Grasso

Tekst Bas Nieuwenhuijsen Beeld Hilbert Krane

Bij de oprichting van het Landelijk Consortium Hulpmiddelen (LCH) was de financiële kant van de zaak een essentiële kwestie. Hoe organiseer je die? Pieter van Marken (VWS) en Marc Grasso en Rogier Stap (beiden Mediq) blikken terug op een unieke operatie.

Pieter van Marken is bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) de man die alles weet van projectfinanciering en publiek-private samenwerkingen. Toen de prijzen de pan uitrezen, werd het noodzakelijk om op landelijk niveau te gaan inkopen. Van Marken: ‘Maar hoe organiseer je dat? We wilden niet zelf opnieuw het wiel uitvinden. We wilden het daarom niet bij VWS onderbrengen, maar juist partijen in het veld, die zich al jaren hiermee bezighouden, ondersteunen. Alles zou dus via bestaande partners moeten lopen. Het LCH is dan ook geen nieuwe, juridische entiteit, maar een groep mensen met kennis en ervaring, die samenwerken. Tot de situatie normaliseert en de markt weer gewoon z’n werk kan doen.’ Op zondag 22 maart zat Marc Grasso, financieel directeur van Mediq Nederland, de krant te lezen aan de keukentafel. Tot de telefoon ging, hij naar Leusden reed en mede de basis legde voor het Landelijk Consortium Hulpmiddelen. ‘Ik trof in Leusden een klein crisisteam, dat bedacht hoe het LCH vorm moest krijgen. We besloten voor de financiën gebruik te maken van de systemen en structuren van Mediq: onze bestelportals voor de zorgverleners, onze financiële faciliteiten, douanevrijstelling, belastingregeling en ga zo maar door. Wij zijn al 120 jaar actief, het was gewoon het simpelste om het zo te doen. Mediq heeft dat belangeloos gedaan, net als de andere partners in het consortium. We hoefden er niet beter van te worden. Aan de andere kant heeft VWS de risico’s afgedekt, zodat we er ook niet slechter van zouden worden. Binnen een dag hadden we de overeenkomst klaar, die ik 2 dagen later samen met de secretaris-generaal van het ministerie heb getekend. Mediq werd de juridische eigenaar van alles wat ingekocht werd, VWS de economische eigenaar. Het is nog steeds de basis onder het LCH.’ ‘Voor de inkoop van de hulpmiddelen was enorm veel geld nodig,’ vertelt Van Marken. ‘Mediq zou dus alles inkopen en aan zorgverleners verkopen, VWS zorgde voor voldoende middelen. Het ministerie schoot het geld voor. Dat waren geen kleine bedragen. Grasso: ‘Ik vroeg meteen de eerste dag om 20 miljoen euro. Uiteindelijk hebben we in ongeveer 2 maanden 2 miljard artikelen ingekocht voor ruim 1 miljard euro.’

Uitschieters Rogier Stap is bij Mediq verantwoordelijk voor financiële analyses. Zijn expertise kwam bij het LCH uitstekend van pas, want hoe krijg je greep op de financiën als je te maken hebt met een oververhitte markt die door een pandemie in chaos is gestort? Stap: ‘Ik heb snel een model gebouwd om inzicht te krijgen in hoe de situatie zich zou kunnen ontwikkelen. Op basis van bestaande kennis maak je scenario’s: wat heb je nodig per patiënt, hoeveel patiënten kun je verwachten, wat worden de kosten? Aanvankelijk was de situatie zeer dynamisch, de inkoopprijzen schoten door het dak. Voor sommige producten betaalde je wel twintig keer zoveel als vóór de coronacrisis. Inmiddels is het weer wat normaler al blijven er uitschieters. Bepaalde types handschoenen zijn bijvoorbeeld nog steeds schaars, omdat er slechts beperkte productiecapaciteit is en de vraag ook nog eens explosief gestegen is.’

Cijfers

In 2 maanden tijd is met ruim 1 miljard euro 2 miljard artikelen aangekocht

Faire prijs

Hoe bepaal je in een chaotische markt wat een faire prijs is? Betaal je alles wat fabrikanten vragen, of hanteer je een limiet? En voor welke prijs lever je de hulpmiddelen aan de zorgverleners? Marc Grasso: ‘Bij het LCH zijn zo’n 120 mensen betrokken, die hebben overal zo hun relaties. Die hebben ze ingezet om zo goed mogelijk deals te sluiten. We werden ook gebeld door bijvoorbeeld bekende zakenlieden, die hun hulp aanboden. Natuurlijk keken we goed of we zakendeden met betrouwbare partijen, die de juiste artikelen met de gewenste kwaliteit konden leveren. Afgesproken was dat we alles aan zorgverleners verkochten voor de prijzen van vóór de pandemie.’ Het betekende dat de overheid diep in de buidel moest tasten. ‘Dat was een politiek besluit,’ zegt Grasso. ‘Bedrijfseconomisch kijk je er anders tegenaan. Je maakt verlies, dat is ongewenst. Maar dit deden we in het landsbelang. Ik vind overigens dat je altijd moet blijven beseffen dat het gaat om overheidsgeld. Daar moet je verstandig mee omgaan.’

Verantwoording ‘Aangezien alles via de systemen van Mediq liep, moesten we ervoor zorgen dat de financiële stromen van het LCH niet met die van het bedrijf verwikkeld raakten,’ aldus Stap. ‘Het moest buiten onze normale omzet om gaan. Bij elke stap moeten we ons afvragen hoe je die stromen opsplitst. Daarvoor moesten we onder meer onze interne dashboards omzetten, want je moet je niet ineens rijk gaan rekenen. Het ging om acht productgroepen, die dus niet in de gewone omzet mochten meetellen.’ ‘Onder elk contract stond mijn handtekening’, constateert Grasso. ‘Die moest ik kunnen verantwoorden. Tegenover de overheid, binnen het LCH en tegenover Mediq, waar de raad van toezicht en de investeerders uiteraard wilden weten waarmee ik bezig was. Het vertrouwen van alle partijen was groot.’ Het ministerie van VWS heeft vanaf het begin meegekeken met de financiële stromen van het LCH. Van Marken: ‘Ik lette vooral op de grote lijnen. Er wordt gewerkt met een open boek.’ Die openheid vindt hij ook kenmerkend voor het consortium. ‘Het is een groep mensen met de juiste intenties. Iedereen draagt iets bij zonder er zelf beter van te willen worden. Dat maakt het ook mogelijk om problemen op te lossen of fouten te herstellen.’ Grasso beaamt dat. ‘We hebben elke ochtend een startmoment waarop de stand van zaken wordt besproken en de acties voor die dag. In alle openheid, gewoon op de gang, iedereen kan erbij zijn. Dat is heel bijzonder. Mensen durven ook om hulp te vragen aan elkaar. Bij het LCH hebben we allemaal hetzelfde doel, dat verbindt ons, daardoor kunnen concurrenten met elkaar samenwerken.’ Stap: ‘We hebben de grootste start-up van Nederland uit de grond gestampt.’ ◼

Deel dit artikel