Energieneutraal voor een sterker dorp

Energieneutraal voor een sterker dorp

Tekst Jelle van der Meulen Beeld ANP

Het Traais Energie Collectief (TEC) wil van Terheijden een volledig energieneutraal dorp maken. Duurzaam­heid is uiteraard een factor, maar gemeenschapszin is minstens zo belangrijk. ‘Het gaat niet alleen om duurzame energie. We willen het dorp sterker maken.’

Eigen initiatief is het dorp Terheijden niet vreemd. In de jaren zeventig legden de inwoners zelf een gemeenschappelijk zwembad aan: het puzzelbad. ‘En als we een zwembad bij elkaar kunnen puzzelen, kunnen we ook onze eigen energievoorziening regelen,’ zegt Niek Willemsen, technisch projectleider bij TEC. De coöperatie ging in 2016 van start en is inmiddels vergevorderd met de aanleg van een windturbine, een zonnepark en een eigen warmtenet.

‘De drempel om mee te doen moet laag zijn’

Leefbaarheid Omdat TEC volledig energieneutraal wil zijn, viel de keuze op een warmtenet met een hogetemperatuur-waterpomp, gekoppeld aan een eigen zonnepark en windmolen. ‘We willen onze energiebron niet ergens anders vandaan halen, zoals bijvoorbeeld met biomassa zou moeten,’ legt Willemsen uit. ‘De warmtepomp draait op de elektriciteit die wordt opgewekt door een windturbine en een zonnepark en wordt daarnaast gevoed door een WKO-bron (Warmte Koude Opslag, red.). Omdat de oude dorpskern (waar de eerste waterpompen staan) vooral warmte onttrekt en niet zorgt voor terugvoer van warmte in de zomer moeten de bronnen extra warmte laden. Onze rivier de Mark voorziet daarin via een systeem van aquathermie.’ Bijkomend voordeel van een hogetemperatuur-warmtenet is dat het iedereen in staat stelt om mee te doen. Ook dat was een principiële keuze, aldus Willemsen. ‘We willen niet alleen energie bieden voor mensen met goed geïsoleerde woningen, of mensen met genoeg geld voor een verbouwing. De drempel om mee te doen moet zo laag mogelijk zijn. Het gaat namelijk niet alleen om duurzame energie, we willen het dorp sterker maken. Toekomstige winsten van de energiecoöperatie zullen daarom besteed worden aan projecten ter bevordering van de leefbaarheid of ter verlaging van de energierekening. De mensen in het dorp maken daar een keuze in.’ Zelf aan het roer Het dorp besteedde zo’n 2 jaar aan het maken van plannen. TEC besloot aan het begin bewust om de gemeente nog niet bij het proces te betrekken. Willemsen: ‘Het moet in eerste instantie vanuit de mensen komen. Als een groep burgers iets wil, is de dynamiek veel sterker en krachtiger dan wanneer de gemeente met een plan komt.’ Willemsen adviseert coöperaties die vergelijkbare plannen hebben daarom om tijdens de plan- en ontwikkelfase de kaarten dicht tegen de borst te houden. ‘Pas als het concreet wordt, heb je andere mensen nodig. Nu is de gemeente een belangrijke partner van ons: zij zit in een toetsende rol en verstrekt vergunningen. Wel blijven wij zelf aan het roer. Dat kan een lastige balans zijn, maar het is cruciaal om als club zelf de controle te houden. Alleen dan kan een project uiteindelijk de stip op de horizon worden die je als collectief voor ogen hebt.’ ◼

Deel dit artikel