Carola Schouten:

‘Nederland barst van duurzame gedrevenheid’

Chapeaukop

Nederland barst van duurzame gedrevenheid

Stad, ommeland of platteland, mensen hechten aan hun leefomgeving. Zodra daarin iets verandert, merken ze dat op. Het wordt gezien als planten het ergens minder of beter doen, gehoord als de vogels anders fluiten. Het kan verrassen als kinderen die wel buiten spelen geen salamanders, maar kreeften in de sloot ontdekken.

Beeld: ministerie van LNV

Bij veranderingen gaan mensen op zoek naar verklaringen. Misschien leggen ze een verband met biodiversiteit, seizoenswisselingen of de natuur. Of zien ze de verandering als een symptoom van klimaatopwarming of de conditie van de bodem, de kwaliteit van de lucht of het water. Bewoners kunnen goede verstaanders en fluisteraars van hun leefomgeving zijn. Bijna altijd zijn ze ook de beste bewaarders van en hebben ze een kijk op wat hun buurt of streek nodig heeft.

Restjes eten Tijdens gesprekken en werkbezoeken gaat het daar vaak over. Wat is er aan de hand, en wat kun je zelf doen voor een duurzamer leven of toekomst? Het valt me steeds weer op hoezeer mensen in alle soorten en maten bereid zijn om zich daarvoor in te zetten en hoeveel ideeën er zijn. Er zijn volop ondernemers die graag helpen een lokale voedselketen te vormen of te verkorten, waar overigens steeds vaker interessante nieuwe verdienmodellen en nog meer mogelijkheden uit ontstaan. Er is ook geen gebrek aan motivatie bij de hordes vrijwilligers die vrije zaterdagen besteden aan het knotten van wilgen. Er zit gedrevenheid in de leerkracht of de ouder die de spil van een mooi groen initiatief is en in mensen die elkaar aansporen om creatief te koken met restjes eten uit de koelkast of appels van dichtbij of kaas van de stadsboerderij te kopen. Door dat te doen stimuleren deze mensen ook anderen om duurzame gewoontes aan te nemen. Wie erop let, die kan er niet omheen dat het in Nederland barst van de duurzame gedrevenheid.

‘Inwoners kunnen goede fluisteraars van hun leef­omgeving zijn’

Hart Ik wil mensen daar graag zo veel mogelijk ruimte voor geven. Zij moeten naar beste kunnen zin en betekenis aan hun leven en toekomst kunnen geven. Ook dat is publieke ruimte. Het is het gebied waar mensen sociale structuren vormen en waarden delen. Hier klopt het hart van de samenleving. Minder dan weleens wordt gedacht zijn overheid en politiek de drijvende of stuwende kracht in dit publieke gebied. Net zomin als andere krachten dat zijn, zoals op handen zijnde verkiezingen, oproepen tot nog meer toezicht, hoge ambities voor een betere rechtspraak, economische groei als allerhoogste goed, of technologie als oplossing voor alles. Alle krachten kunnen zeer nuttig en helpend zijn, maar door maatschappelijke of economische veranderingen verliezen sommige hun initiële nut, andere lijken ineens elkaars tegengestelden te zijn. Ze zijn niet absoluut.

Uit balans Het is druk in en om het gebied van de publieke ruimte. Uiteenlopende partijen zijn er actief. Daardoor kan het zicht op het grotere geheel je ontgaan, terwijl het juist erg belangrijk is verbanden en wisselwerkingen te blijven zien. Lokale initiatieven kunnen regionaal en mondiaal gevolgen hebben, bijvoorbeeld als mooie innovatieve toepassingen elders worden overgenomen. Omgekeerd hoeven mondiale ontwikkelingen niet te verrassen. We weten dat een droge zomer en honger in de wereld gevolgen kunnen zijn van klimaatverandering. Evenzo kunnen we vermoeden dat de pandemie die over de wereld raast een symptoom kan zijn. Iets is ergens uit balans geraakt. Natuurlijk is het niet eenvoudig al deze grillige patronen en verbanden volledig te begrijpen. Dat blijft altijd een zoektocht. Maar het fraaie tussenresultaat is dat duurzaamheid in Nederland stevige grond onder onze voeten heeft.

Wegen effenen Daarmee is niet gezegd dat duurzame ideeën overal zo goed van de grond komen. Een stille groep mensen wil best bijdragen, maar weet niet hoe of waar te beginnen. Soms blijft een deur voor iemand gesloten, terwijl later blijkt dat hij open kan. Het lukt soms niet om de juiste partners te vinden. Of antwoord te krijgen op hele specifieke vragen, terwijl er ergens anders genoeg ervaringsdeskundigen zijn die alle hordes al eens hebben genomen en alle fouten al eens gemaakt hebben. Een kennisprogramma als Duurzaam- Door is er om die paden te effenen. Het staat open voor bewoners, bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties. Er kunnen vragen gesteld worden, tips, ervaringen uitgewisseld en plannen worden gesmeed of gedeeld. Misschien een plan waar de bodem van opknapt, een goede bestemming voor mest, een duurzame bron van energie, of een ander duurzaam idee. Hoe het ook zij, ik hoop dat we elkaar voor de langere termijn een duurzame richting op helpen en elkaar tijdens de zoektocht kunnen motiveren. Carola Schouten, minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

Deel dit artikel