Samen doen en leren van het perspectief van de ander

Van kiem naar bloem naar bloemenveld

Samen doen en leren van het perspectief van de ander

Van kiem naar bloem naar bloemenveld

Samen doen en leren van het perspectief van de ander

Van kiem naar bloem naar bloemenveld

Tekst Marc Notebomer Beeld ANP

Overheden zijn op zoek naar bestuurlijke vernieuwing en hun nieuwe rol, als netwerkende of responsieve overheid. Ze zitten met de vraag: hoe gaan we dat doen? Kennis- en leerprogramma DuurzaamDoor geeft daar invulling aan door de “buitenwereld” naar binnen te halen. Centraal in de aanpak van DuurzaamDoor: openheid, onafhankelijkheid en ruimte. En durven experimenteren.

De duurzame samenleving heeft alleen kans van slagen als partijen samenwerken

‘Het draait niet om ego’s en je punt maken’

DuurzaamDoor brengt overheden en maatschappelijke initiatieven samen. Zowel landelijk, regionaal als lokaal. ‘Het doel is om duurzame maat­schappelijke ontwikkeling te versnellen,’ zegt programmamanager Theo Leupen. ‘Sociale innovatie is daarbij de kapstok. Bij sociale innovatie binnen DuurzaamDoor draait het vooral om het bevorderen van samenwerking tussen partijen rond duurzaamheids­opgaven. Overheden, ondernemers, onderwijs, onderzoek en (organisaties van) inwoners zitten samen rond de tafel om te kijken welke rol zij moeten pakken om samen een maatschappelijk opgave verder te kunnen brengen.’

Warm hart Namens de provincies is Sylvia van Lieshout van de provincie Friesland betrokken bij het programma. ‘Bij de provincies was er behoefte aan steun en ondersteuning,’ aldus Van Lieshout. ‘Duurzaamheid is een breed begrip en dat was voor sommige provincies lastig. Zeker in een omgeving die duurzaamheid niet altijd een warm hart toedroeg.’ Ze is een warm pleitbezorger van DuurzaamDoor. ‘Het is een voorrecht dat er een programma bestaat waarin zaken niet strak worden afgekaderd en alleen de usual suspects worden opgevoerd. Vroeger werkte ik bij natuurbeheer, daar kwamen steeds dezelfde stakeholders voorbij: weliswaar in vier “kleuren”, maar het waren allemaal boeren. Dan kwam je ook wel ergens, alleen duurde het veel langer. Iedereen kreeg altijd uitgebreid de gelegenheid iets af te zwakken uit eigenbelang.’ De overstap naar DuurzaamDoor was daarom een logische. Van Lieshout: ‘Hier draait het niet om ego’s of je punt maken. Het gaat erom dat een gezamenlijk doel wordt benoemd. We brengen mensen bij elkaar en laten ze het probleem van alle kanten bekijken. En discussiëren om zaken verder te brengen. Meestal zijn netwerken via de inhoud georganiseerd. Maar bij DuurzaamDoor gaat het om het proces: hoe dat een transitie verder helpt. Centraal daarbij zijn de mensen die het aangaat, de inwoners.’

Leren van de ander Van Lieshout geeft toe: als ze na een bijeenkomst van DuurzaamDoor in de trein naar huis zit, stelt ze zichzelf soms de vraag: wat heb ik hieraan, wat kan mijn provincie hiermee? ‘Als je weer bent overgeleverd aan de waan van de dag, kan alles wat je hebt opgestoken en van plan bent, verbleken tot iets wat je op je to do-lijstje hebt staan.’ Dat neemt niet weg dat de werkwijze van DuurzaamDoor volgens haar de toekomst heeft. ‘Overheden zijn op zoek naar bestuurlijke vernieuwing en hun nieuwe rol, als netwerkende of responsieve overheid. Ze zitten ermee: hoe gaan we dat doen? DuurzaamDoor geeft daar invulling aan door de “buitenwereld” erbij te betrekken.’ ‘Het gaat om openheid, onafhankelijkheid en ruimte,’ vult Leupen aan. ‘En durven experimenteren. Dat is de rol van DuurzaamDoor: het faciliteren van leren vanuit het perspectief van de ander.’ Zoals gezegd staan cocreatie en van elkaar leren centraal in de aanpak van DuurzaamDoor. Daaraan ten grondslag ligt de overtuiging dat een duurzame samenleving alleen kans van slagen heeft als betrokken partijen het samen doen. Dat “samen doen” vindt binnen DuurzaamDoor vooral plaats aan zogenoemde participatietafels. Dat zijn “creatieve samenwerkingsvormen” waarin betrokken partijen aan maatschappelijke vraagstukken werken. De gezamenlijke “tafelgenoten” stellen leeractiviteiten en projecten samen en maken meetbare resultaatafspraken. Elke tafel heeft een eigen thema, te weten: biodiversiteit, energie, onderwijs, voedsel, regionale netwerken, water, omgevingswet en circulaire economie.

Kennissen ‘DuurzaamDoor beschikt over wat we “kennissen en kennis” noemen,’ legt Leupen uit. ‘We hebben een groot netwerk van deskundigen, initiatiefnemers en betrokken partijen. We organiseren ontmoetingen, soms met bekenden (kennissen, red.) maar ook met unusual suspects. We fungeren als gids en brengen partijen bij elkaar. En we bieden hun de mogelijkheid om onbekend terrein te verkennen en halen inspirerende praktijkvoorbeelden op. We zoeken een antwoord op de vraag: hoe krijg je initiatieven van de grond en ook op lange termijn goed draaiend? De lessen die we leren, daar kijken vervolgens ook wetenschappers naar. Die helpen om ze te valideren.’

Trigger Een volgende stap is: hoe maak je het geleerde concreet? Leupen: ‘Hoe maak je iets overdraagbaar? De kracht zit hem in het stellen van de vraag zelf. Heeft een aanpak gewerkt en waarom wel of niet? We zoeken naar de trigger: wat helpt? Zit een trigger op de inhoud of op het proces? Wij zitten op het proces en maken gebruik van inhoud.’ Ook biedt DuurzaamDoor een podium om leerervaringen over te dragen aan collega’s en andere geïnteresseer­den. Daarvoor gebruikt DuurzaamDoor verschillende communicatiekanalen en vormen, zoals podcasts, kennis- en leerbijeenkomsten, filmpjes, webinars, regio­tours, artikelen in vakbladen en natuurlijk de websites van DuurzaamDoor en de samenwerkings­partners.  Inmiddels bestaat DuurzaamDoor zo’n 8 jaar. Volgens Leupen heeft het kennisprogramma zich van “kiem tot bloem” ontwikkeld en is het nu tijd dat die bloem een bloemenveld wordt. ‘We sluiten daarbij aan bij het missie­gedreven kennis- en innovatie­beleid van onze opdrachtgever, het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Met sociale innovatie als instrument en vanuit onze inhoudelijke thema’s.’

Leupen: ‘De komende 4 jaar gaan we zorgen dat de lessen die we hebben geleerd navolging krijgen, dat we de transities echt gaan versnellen. Dat wil zeggen: actief worden op andere plekken en met meer mensen aan de slag gaan. Hoe kunnen we onze leerervaringen overdragen? Daar komt meer aandacht voor.’ Daartoe zal DuurzaamDoor de regio nog vaker opzoeken. Leupen: ‘Wat speelt daar en hoe kunnen we daar beter op inzetten? Bovendien gaan we op zoek naar de meerwaarde van cross-overs. Energie en klimaat, natuur en biodiversiteit, voedsel, circulaire economie en water… het heeft allemaal met elkaar te maken. Hoe kunnen we de dwarsverbanden die er zijn zo goed mogelijk benutten?’ ◼

‘DuurzaamDoor is een gids en helpt onbekend terrein te verkennen’

Deel dit artikel