Beter worden in je werk
Wendbare ambtenaar leert iedere dag bij
Tekst Dave Schut Beeld Hilbert Krane
Bij leren en ontwikkelen denk je al snel aan workshops of meerdaagse trainingen. Maar er zijn veel meer mogelijkheden om beter te worden in je werk, zegt Mark Goossens van A&O fonds Gemeenten. Het meeste kun je leren van je eigen collega’s.
Mark Goossens: ‘Hoe maken we de ambtenaar zich bewust van zijn ontwikkeling?’
‘De waarde van informeel leren wordt nog weleens onderschat’
Vijftien jaar lang was Goossens zelf gemeenteambtenaar. ‘Eerst bij de gemeente De Ronde Venen, toen bij de gemeente Woerden en later bij Woerden-Oudewater,’ vertelt hij. ‘Ik ben vooral manager geweest en hield me al veel bezig met leren en ontwikkelen. Ik heb mezelf ook moeten ontwikkelen om intern trainer te kunnen worden. Daardoor merkte ik dat hier echt mijn passie ligt. Bij het A&O fonds Gemeenten kan ik hier als programmamaker nog veel meer mee doen.’ Goossens noemt leren en ontwikkelen een belangrijk onderdeel van de kern van het fonds. ‘Het is onze missie om gemeenten wendbaar en vitaal te maken. Daar hebben we allerlei teams aan gekoppeld. Ik maak zelf deel uit van het team Wendbare gemeenteambtenaar. We bieden tools aan, workshops, masterclasses en binnenkort ook inspiratie-events voor gemeenteambtenaren rondom de thema’s ontwikkelen en veranderkracht.’ De focus van het team ligt op de individuele ambtenaar. ‘Hoe we die kunnen bereiken, en vooral: hoe we de ambtenaar zich bewust kunnen maken van zijn of haar ontwikkeling. Dat is ontzettend belangrijk. Weten waar je staat en waar je nog heen kunt. Dat draagt ook bij aan werkgeluk en duurzame inzetbaarheid.’
Praktisch instrument De TalentSpiegel helpt hier bijvoorbeeld bij. Goossens: ‘Dat is een praktisch instrument dat gemeenteambtenaren inzicht biedt in talent en ontwikkelmogelijkheden en handvatten biedt om het beste uit jezelf te halen. Ook zijn we bezig met een stappenplan voor gemeenten. Om de organisatie op zo’n manier in te richten dat collega’s kunnen blijven leren.’ De waarde van informeel leren wordt nog weleens onderschat, zegt hij. ‘Het mag soms best laagdrempelig zijn. Je hoeft niet meteen hele dagen weg om een training te volgen. Je leert het meeste tijdens je werk. Dat blijft toch vaak een ondergeschoven kindje. Daarom besteden wij hier extra aandacht aan. We sporen ambtenaren aan om zich bewust te worden van manieren waarop ze collega’s kunnen helpen. Dat maakt een cursus niet overbodig, maar een belangrijke aanvulling.’ Goossens noemt gebruik van AI als voorbeeld uit eigen ervaring. ‘Ik leerde hoe ik daarmee kon werken omdat het hier op kantoor werd gebruikt. Daar heb ik geen cursus voor nodig gehad, we waren er gewoon voortdurend over in gesprek.’
OR-netwerk A&O fonds Gemeenten zet momenteel een OR-netwerk op. ‘Zodat we samen met de ondernemingsraden kunnen nagaan wat er speelt in de verschillende organisaties. Want het gaat uiteindelijk om de mensen die in de milieustraten werken, in de bouw, in het sociaal domein, de openbare ruimte, de bedrijfsvoering. Van hen wil je horen hoe je als ambtenaar wendbaar blijft. Het is een manier om onze horizon te blijven verbreden.’ Gemeenten doen zelf ook al veel, benadrukt Goossens. Zo is hij zeer te spreken over traineeships voor jongeren. ‘Ik was zelf altijd betrokken bij de traineeships van Woerden-Oudewater. Dit is een traineeship van negen gemeenten uit de regio Utrecht om jonge ambtenaren te binden aan de organisatie. Er is een heel ontwikkelingstraject aan verbonden voor de lange termijn. Ja, het was fantastisch om daarin iets te kunnen betekenen. En voor mij was dat het bewijs dat gemeenten prachtige dingen kunnen organiseren wanneer ze samenwerken. Wat dan weer een reden was voor mij om bij het A&O fonds Gemeenten te beginnen: zodat ik die samenwerking zelf kon stimuleren.’
Lokale krant Goossens benadrukt dat gemeenten veel kunnen doen om jonge mensen enthousiast te maken. ‘Daar is ook lang niet altijd een derde partij voor vereist. Zo’n traineeship wordt vaak gegeven via een detacheringsbureau, maar dat is niet per se nodig. Gemeenten kunnen dat prima zelf. Er is zoveel kennis in de sector. Ik word sowieso erg enthousiast van gemeenten, dat merk je wel. Dat hoop ik aan jonge ambtenaren over te dragen. Bij de gemeente gebeurt het. Of je nu in het sociaal domein werkt of besluiten maakt over een lantaarnpaal of glasbak: je werk is heel concreet, zichtbaar en tastbaar.’ Zelf liet Goossens jonge nieuwe medewerkers altijd een lokale krant zien. ‘Kijk, dit staat helemaal vol met gemeentenieuws, zei ik dan. Vrijwel alles wat de gemeente besluit, is nieuwswaardig. Het houdt de mensen bezig. Dat is zo leuk. En ik vind het dus ook heel leuk om jonge mensen daar warm voor te maken.’
‘In samenwerking kunnen gemeenten prachtige dingen doen’
Regionaal traineeprogramma Midden-Nederland Negen gemeenten in Midden-Nederland bundelen hun krachten om jong talent aan te trekken en te behouden. Met een tweejarig traineeprogramma krijgen recent afgestudeerden (hbo/wo, maximaal twee jaar werkervaring) de kans om zich te ontwikkelen binnen een gemeentelijke functie. Niet alleen doen de trainees ervaring op in een vaste functie, ook volgen zij een uitgebreid ontwikkelprogramma met trainingen, intervisie en regionale projecten. Het programma speelt in op de groeiende krapte op de arbeidsmarkt en zorgt ervoor dat jong talent zich op een duurzame en effectieve manier kan ontwikkelen binnen de gemeentelijke sector. Benieuwd naar de ervaringen van deelnemers en de impact op gemeenten? Lees het interview met Jorike Olde Loohuis, coördinator van het traineeprogramma, op de website van A&O fonds Gemeenten
Vragen stellen Het besef dat ambtenaren moeten blijven leren en ontwikkelen, is er vaak wel bij gemeenten, zegt Goossens. ‘De vraag is alleen of individuele medewerkers zich hier ook bewust van zijn. En of ze daar tijd voor willen en mogen vrijmaken. De waan van de dag dringt zich vaak automatisch op. Er komt zoveel op je af wanneer je bij een gemeente in dienst bent. Het is keihard werken. Dus het is ook wel aan leidinggevenden om die tijd beschikbaar te maken.’ Goossens roept ambtenaren op om met collega’s te blijven sparren. ‘Op twee manieren. Je kunt vragen stellen aan collega’s, maar je kunt je collega’s ook helpen waar mogelijk. Het mooiste zou natuurlijk zijn als je precies van elkaar weet wat je van elkaar kunt opsteken.’ Eigenlijk heeft Goossens zijn twijfels bij het woord leren. ‘Wij focussen ons als A&O fonds Gemeenten bewust op het woord ontwikkeling. Voor sommige ambtenaren heeft leren namelijk een negatieve bijklank. Dit kan komen door eerdere ervaringen of een bepaald beeld van leren, bijvoorbeeld als iets dat vooral uit boeken gehaald wordt. Terwijl ontwikkeling veel verder gaat. Wat je ook doet, er zijn altijd mogelijkheden om beter in je werk te worden. En het zou natuurlijk hartstikke mooi zijn als iedereen elkaar daar een beetje bij helpt.’ ◼
Deel dit artikel