Waarom jonge ambtenaren vastlopen en hoe coaching helpt
Tekst Dave Schut Beeld Maryam van der Hamsvoord
Veel jonge ambtenaren lopen vast in hun werk door perfectionisme, faalangst en de druk om snel resultaat te zien. Ze vinden het lastig om hulp te vragen en hebben moeite met het trage tempo in publieke organisaties. Daarnaast spelen sociale media en het idee dat alles maakbaar is een rol in hun onzekerheid, zegt Maryam van der Hamsvoord. Ze vertelt hoe gesprekken en coaching kunnen helpen bij het vergroten van veerkracht en werkplezier.
Maryam van der Hamsvoord: ‘Als je doet waar je goed in bent, waar je plezier in hebt, heb je de kracht om de uitdagingen van een ambtenaar aan te gaan’
‘Perfectionisme speelt een rol bij de jongste generaties’
Maryam van der Hamsvoord werkt parttime bij de gemeente Oosterhout, waar ze jonge ambtenaren bijstaat. Daarnaast heeft ze een eigen bedrijf, ook om young professionals te coachen. ‘Meestal zijn dat medewerkers in publieke domeinen,’ vertelt ze, ‘zoals overheid, onderwijs of sociaal werk.’
Perfectionisme Na jaren in de uitvoering te hebben gewerkt, volgde ze een supervisie- en coachopleiding en begon professionals in de jeugdzorg te begeleiden. Voornamelijk jongeren. Coach werd ze door een vacature bij de gemeente Oosterhout. ‘De gemeente vond het lastig om jonge mensen te behouden. Dus was er behoefte aan iemand die hen kon begeleiden. Ik kreeg vanaf het begin veel vrijheid om te onderzoeken wat ik voor deze ambtenaren kon betekenen.’ Al gauw merkte Van der Hamsvoord dat perfectionisme een grote rol speelt bij de jongste generaties. ‘Het lukt ze niet om aan hun eigen standaard te voldoen. En omdat ze zich daar ongemakkelijk bij voelen, vragen ze liever niet om hulp. Dan wordt het vanzelf loodzwaar.’ Hieronder schuilt vaak faalangst, zegt Van der Hamsvoord. ‘De eerste maanden mag je vragen stellen, maar daarna niet meer, is de gedachte. Dan moet je alles weten, anders sta je voor schut.’
Niet gek Ze raadt leidinggevenden aan om hierover met jonge ambtenaren in gesprek te gaan. ‘Het helpt om hier open over te zijn. Coaching bij de gemeente Oosterhout gaat daarom meestal in groepen van vijf. De deelnemers geven altijd weer aan hoe fijn ze het vinden om te ontdekken dat ze niet de enige zijn. Ze realiseren zich dat het helemaal niet gek is om onzeker te zijn. Deze openheid werkt nog beter als ook oudere generaties hierover meepraten.’ Jonge ambtenaren zijn opgegroeid met sociale media, benadrukt Van der Hamsvoord. ‘Op sociale media delen we alleen wat goed gaat. Een nieuwe baan, een nieuw huis, dat soort hoogtepunten. Vrijwel nooit de dieptepunten. Daardoor is onder veel jongeren het idee ontstaan dat zij de uitzondering zijn als ze een keer een slechte dag hebben.’ Ook zijn ze minder gewend aan tegenslag en daardoor minder weerbaar, denkt ze. ‘Dit verschilt natuurlijk per persoon, maar gemiddeld gezien lijkt dat mee te spelen. Dat geldt ook voor mij hoor, ik ben pas veertig. Als ik van mijn oma te horen kreeg hoe het er vroeger aan toe ging, dan schrok ik daarvan. Toen had je geen keuze of je wilde studeren, er moest brood op de plank komen. Dat is nu totaal anders. We zijn opgegroeid in welvaart en in een maatschappij waarbij wordt gezegd dat “alles mogelijk is”. Velen komen er pas op latere leeftijd achter dat dat niet klopt. Daardoor leer je niet hoe je met tegenslag moet omgaan en voelen kleine dingen groot.’
Snel resultaat Een andere reden voor ongemak bij jonge ambtenaren, zegt Van der Hamsvoord, is dat ze graag snel resultaat willen zien. ‘In een politieke omgeving is dat natuurlijk lastig. Ook dit verschilt weer per persoon, zeg ik er voor de zekerheid bij. Iemand die aan de balie zit bij een gemeente zal hier minder last van hebben dan een beleidsadviseur. Maar ik heb echt heel vaak gehoord dat ze het tempo zo traag vinden. Heb je eindelijk een ingewikkeld advies goed onderbouwd op papier gezet, maakt de politieke top toch een ander besluit. Dat vinden ze frustrerend.’ Want ook dit lage tempo zijn jongeren niet gewend, zegt ze. ‘Als je vandaag een product bestelt, heb je het morgen in huis. Bij de overheid werkt dat niet zo. Hier moet je aan wennen. Maar het kan ook zo zijn dat dit gewoon echt niet bij je past. Dan kun je inderdaad beter iets anders zoeken.’ Ook dit gesprek moeten leidinggevenden volgens Van der Hamsvoord durven voeren. ‘Bij coaching gaat het vaak om zelfbewustzijn. Wie ben je, wat past bij je? Matcht deze functie met je persoonlijkheid? Dat is ontzettend belangrijk, want als dat niet het geval is, kost het je hoe dan ook te veel energie. Dan is het logisch dat je ontevreden wordt of uiteindelijk een burn-out krijgt.’
‘Op je werk merk je dat niet alles maakbaar is’
Plezier Als je doet waar je goed in bent, waar je plezier in hebt, heb je de kracht om de uitdagingen van een ambtenaar aan te gaan, zegt Van der Hamsvoord. Ze noemt het noodzakelijk om de maakbaarheidsillusie te doorbreken. ‘Zeker jongeren zijn gaan geloven dat alles maakbaar is. Dat je overal controle over hebt. Op je werk kom je erachter dat dit niet zo is. Je gaat iets leren, dus maak je fouten. Je bereikt lang niet altijd wat je zou willen bereiken. Het is nooit perfect. Het gaat erom dat je juist dat leert waarderen. Dat maakt het verschil.’ Ze hoopt dat jongeren tegenslagen gaan zien als een kans om te groeien. ‘Dat vind ik het mooiste van al die coachingsgroepen: het moment waarop ze tot inzicht komen. Ze leren zichzelf en hun overtuigingen kennen. Daardoor gaan ze er anders tegenaan kijken: het is logisch dat ik geen fouten wil maken, maar het is niet het einde van de wereld als dat toch een keer gebeurt. Sterker nog, daar word ik een betere ambtenaar en een beter mens van.’ ◼
Deel dit artikel