Beleidsfricties Europarlementariër Raquel García Hermida-van der Walle (D66/Renew), het enige Nederlandse lid van de commissie regionale zaken in het Europees Parlement, ziet dat ook. Op haar kantoor in Brussel noemt ze verschillende voorbeelden. Allereerst is er de Europese begroting. Lidstaten krijgen een grote stem in de vraag waar de regiomiljarden straks landen. Daarnaast zorgen regels rond veiligheid en grensoverschrijdende samenwerking in de praktijk voor frictie. Burgemeesters kunnen veiligheidsinformatie niet altijd eenvoudig delen met buitenlandse collega’s. Als iemand aan de Nederlandse kant van de grens is gepakt met een illegale vuurwerkopslag en vervolgens aan de andere kant van de grens een schuur huurt, mag een Nederlandse burgemeester dat niet zomaar doorgeven, zegt García Hermida-van der Walle, die ook het Europese vuurwerkdossier doet. Ook in dat vuurwerkdossier botsen regels en werkelijkheid. Wat in Italië legaal geproduceerd wordt, moet hier niet vanzelfsprekend op de markt kunnen komen. Kortom: de Europese Unie is ook een Unie van beleidsfricties.

Capaciteit en cultuur De Berlijnse hoogleraar Tanja Börzel wijst voor zulke fricties, of misfits, op oorzaken als bestuurscapaciteit en machtsverhoudingen. De Oostenrijkse professor Gerda Falkner kijkt juist vooral naar culturele verklaringen: de mores rond de rechtsstaat en Europese integratie. Falkner onderscheidt landen die EU-regels trouw naleven, landen waar naleving politiek wordt gewogen, zoals Nederland, en landen waar implementatie structureel achterblijft. De Europese Commissie probeert deze tradities samen te brengen in de nieuwe Better Regulation-agenda. In de lijn van Börzel wil Brussel administratieve lasten verlagen. Tegelijk probeert de Commissie regionale verschillen beter te begrijpen, onder meer via territorial impact assessments.

Territoriale impact Die territorial impact assessments ziet Arthur van Dijk, commissaris van de Koning in Noord-Holland en leider van de Nederlandse delegatie in het Comité van de Regio’s, het Europese adviesorgaan voor lokale en regionale autoriteiten, zeker zitten. ´Nieuw Europees beleid vraagt om stevige en goede territorial impact assessments: een evaluatie­methode die zichtbaar maakt wat de ruimtelijke en regionale gevolgen zijn van EU-beleid en wetgeving. Het laat duidelijk zien hoe voorgestelde maatregelen ongelijk (kunnen) uitpakken voor verschillende gebieden (regio’s, steden) en ondersteunt beleidsmakers bij het maken van ruimtelijk coherente keuzes. Want wie geen oog heeft voor regionale verschillen, maakt beleid dat op papier eerlijk lijkt, maar in de praktijk ongelijk uitpakt. Sterker Europees beleid begint dus niet in Brussel, maar bij de toets of het ook werkt in Haarlem, Heer­hugowaard of Hilversum´, zegt Van Dijk.