GROEIEN IN JE VAK | KRACHT VAN DE UITVOERING
Tekst Dave Schut Beeld Gijs de Kruijf
Afvalmedewerker Stefan blijft leren en vernieuwen
Afvalmedewerker Stefan blijft leren en vernieuwen
Stefan Oskam, Maike Timmermann en Mark Goossens
Nieuw onderzoek van A&O fonds Gemeenten laat zien dat praktisch opgeleide gemeentemedewerkers graag willen blijven leren. Maar dat betekent nog niet dat de weg naar ontwikkeling vanzelfsprekend is. Hoe kun je ontwikkelbehoefte en aanbod beter op elkaar laten aansluiten? Die vraag leggen we voor aan Maike Timmermann van A&O fonds Gemeenten en aan Stefan Oskam, afvalmedewerker en chauffeur op de vuilniswagen in Lopik, die inmiddels ook OR-lid is.
‘Medewerkers kunnen het aanbod niet vinden of hebben geen tijd’
Het onderzoek van A&O fonds Gemeenten, uitgevoerd in samenwerking met onderzoeksbureau SEOR en onder MDIEU-subsidie van SZW, laat twee opvallende cijfers zien. Zo’n 83 procent van alle praktisch opgeleide medewerkers van gemeenten wil zich graag ontwikkelen en 70 procent van hen heeft het afgelopen jaar een opleiding gedaan. Toch weet een derde van hen het aanbod niet altijd te vinden. De vraag is: hoe breng je vraag en aanbod dichter bij elkaar, aldus Maike Timmermann, programmamaker bij A&O fonds Gemeenten en verantwoordelijk voor het genoemde onderzoek, en Stefan Oskam, afvalmedewerker in de gemeente Lopik.
Meer dan afval alleen Vraag Oskam naar het leukste onderdeel van zijn werk en hij hoeft niet lang te denken. ‘Zwaaien naar kinderen,’ zegt hij. ‘Dat is het mooiste wat er is.’ Al zesenhalf jaar werkt hij op de vuilniswagen. Daardoor is hij in Lopik inmiddels een bekend gezicht. ‘Ook omdat ik ben opgegroeid in de gemeente. Iedereen kent elkaar een beetje.’ Zijn werk is veel breder dan alleen afval ophalen, vertelt hij. ‘We zijn tegelijkertijd ook een soort klantcontactcentrum, adviesbureau en toezichthouder. We zien en horen alles.’ Inwoners spreken Oskam en zijn collega’s om uiteenlopende redenen aan. ‘Ze willen een schuurtje neerzetten en weten of dat mag, melden een oliespoor, of ze vragen hulp omdat ze iemand met dementie zijn tegengekomen. Dan help ik ze graag aan het juiste adres of de juiste app, en vervolgens wordt het verder opgepakt.’
Leergierig Oskam is leergierig. Hij heeft zich de afgelopen jaren op allerlei manieren ontwikkeld. Hij mag inmiddels gevaarlijke stoffen vervoeren, van een hoogwerker gebruikmaken en heeft VCA VOL gehaald, een certificaat rond veilig en gezond werken voor leidinggevenden. En hij is lid van de ondernemingsraad geworden, waardoor hij des te meer beseft hoe belangrijk het is dat er uitvoerders aan tafel zitten. ‘Ik kan doorgeven waar mijn collega’s mee rondlopen. Ik heb contact met riolering, met civiel, met uitvoering, met de jongens van groen, met de boa’s. Die zie ik elke dag. Wat zij mij vertellen, neem ik mee.’ Een recent voorbeeld: er zou mogelijk een track & trace-systeem in gemeentevoertuigen komen. ‘Nou, daar vond ik wel wat van,’ zegt Oskam. ‘Ik snap het hoor, het is belangrijk tegen diefstal bijvoorbeeld. Maar wij willen niet dat het een volgsysteem wordt. Dus achteraf zien waar iemand is geweest; prima. Maar niet live meekijken. Dat kon ik inbrengen als OR-lid.’
Herkenbaar verhaal Oskam is geen uitzondering wat betreft ontwikkeling, al weten niet altijd alle collega’s de weg naar de juiste opleiding te vinden. Zijn teamleider doet zijn best om het te stimuleren. ‘Hij wil bijvoorbeeld iedereen de kans geven om een groot rijbewijs te halen, omdat we steeds meer elektrische voertuigen krijgen waarvoor je dat nodig hebt.’ Voor Timmermann is dit een herkenbaar verhaal: de medewerker wil zich ontwikkelen, en toch komt het er niet altijd van. ‘Vaak is dat omdat de medewerkers het aanbod niet kunnen vinden. Een andere bekende reden is dat ze er geen tijd voor hebben. Stefans collega’s zitten bijvoorbeeld de hele dag op de wagen. Dan is het lastig om ruimte te vinden.’ Belangrijk is dus dat leidinggevenden hier ruimte voor geven. De standaardaanpak om ontwikkelmogelijkheden aan te bieden, bereikt deze collega’s zelden, zegt Timmermann. ‘Praktisch opgeleide medewerkers zitten niet de hele dag achter een computer, die lezen niet elke nieuwsbrief. Wat wel werkt, is wanneer een leidinggevende een luisterend oor biedt en meedenkt. Zodra een leidinggevende vragen stelt – waar zit je mee, waar heb je interesse in – dán gebeurt er iets.’
‘Oplossingen ontstaan alleen als je goed naar iemand kijkt en luistert’
Succesvol maatwerk Oskam beaamt dat. ‘Iedereen heeft andere behoeftes,’ zegt hij, en geeft een voorbeeld van succesvol maatwerk om dat te ondervangen. ‘Een collega van ons kon niet meer beladen, uiteindelijk is hij begraafplaatsbeheerder geworden.’ Het was een stevig leertraject, maar door de juist begeleiding is het gelukt. ‘Hij is nu heel blij.’ ‘Ook dat is een vorm van ontwikkeling,’ zegt Timmermann. ‘En zulke oplossingen ontstaan alleen als je goed naar iemand kijkt en luistert. Alleen wanneer je weet wie je voor je hebt, kun je beoordelen wat bij diegene past. En dat hoeft niet altijd iets groots te betekenen. Misschien is een cursus of een gesprek al genoeg om de ontwikkeling van de medewerker een boost te geven. Het gaat erom dat die mogelijkheden bekend zijn.’
‘Zij kunnen als brug dienen tussen uitvoering en gemeentesecretaris’ Mark Goossens bouwt vanuit A&O fonds Gemeenten aan een landelijk OR-netwerk. ‘Tussen een medewerker op de vuilniswagen en de gemeentesecretaris zit in de meeste organisaties een flink aantal lagen. Juist daarom is de OR zo waardevol: zo kan een uitvoerder direct met de gemeentesecretaris aan tafel komen te zitten. Zij nemen signalen vanuit de samenleving mee naar boven in de organisatie, en kunnen thema’s agenderen die anders blijven liggen.’ ‘Vanuit A&O ondersteunen we dat op verschillende manieren. We hebben bijvoorbeeld een boek gemaakt, Samen aan zet – 66 vragen over medezeggenschap bij gemeenten, dat alle OR-leden per post ontvangen. Via QR-codes kunnen ze allerlei producten vinden die van pas komen. Daarnaast organiseren we dagen waarop OR-leden van verschillende gemeenten elkaar ontmoeten. Zo bouwen we aan een community. Want laten we eerlijk zijn: je krijgt als OR-lid soms thema’s op je bord waar je nog nooit over hebt nagedacht. Dan is het goud waard als een collega uit een andere gemeente zegt: dat hebben wij ook gehad, en zó hebben we dat aangepakt.’ A&O fonds Gemeenten heeft alle gemeenten exemplaren van het boek gestuurd. Heb je dat niet ontvangen? Dan kun je via or@aeno.nl kosteloos een exemplaar opvragen.
Deel dit artikel